Website Cải cách hành chính

Giải pháp khắc phục tình trạng thiếu cán bộ người dân tộc thiểu số

Việc sử dụng học sinh sau đào tạo cử tuyển ở nhiều nơi chưa hiệu quả.

Việc thực hiện quy chế giáo dục cử tuyển còn chưa chặt chẽ khiến cho người đi học chưa đáp ứng được với những yêu cầu, công việc đặt ra hoặc sinh viên ra trường không chấp hành phân công công tác theo quy định.

Việt Nam hiện có 53 dân tộc thiểu số (trên 13 triệu người, chiếm gần 14% dân số cả nước). Chăm lo đến chất lượng giáo dục tại những vùng dân tộc thiểu số luôn được Nhà nước đặc biệt quan tâm. Chính vì vậy, trong những năm qua, cùng với việc đầu tư xây dựng hệ thống các trường phổ thông dân tộc nội trú, Bộ Giáo dục-Đào tạo đã mở các lớp riêng hệ cử tuyển tại một số trường đại học, cao đẳng, trung cấp và các trường lớp dự bị đại học. Việc thực hiện chế độ cử tuyển nhằm đáp ứng yêu cầu bức thiết về cán bộ là người dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, góp phần tích cực vào sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội, xóa đói giảm nghèo ở các địa phương khó khăn. Tuy nhiên, quá trình thực hiện quy chế giáo dục cử tuyển tại nhiều địa phương còn chưa chặt chẽ; nguồn nhân lực được cử đi đào tạo chưa đáp ứng được với những yêu cầu, công việc đặt ra…

Yếu kém khi thực hiện chế độ cử tuyển

Từ năm 1990-2007, cả nước có 24.972 học sinh/29.760 chỉ tiêu được cử tuyển vào các trường đại học, cao đẳng, trung cấp, đạt 84%. Kể từ năm 2000 đến nay, cả nước cũng đã đào tạo được 13.514 học sinh hệ dự bị đại học, 63.981 học sinh dân tộc thi trúng tuyển vào hệ chính quy vào các trường đại học, cao đẳng.

Việc thực hiện chế độ cử tuyển, đào tạo cán bộ có trình độ đại học, cao đẳng người dân tộc thiểu số đã đạt được những thành tựu đáng kể. Những học sinh, sinh viên sau khi tốt nghiệp trở về địa phương công tác đã góp phần khắc phục tình trạng thiếu cán bộ quản lý. Nhờ cử tuyển, một số dân tộc đã hình thành được đội ngũ cán bộ tri thức của dân tộc mình.

Tuy nhiên trong quá trình thực hiện, nhiều địa phương chưa xây dựng được kế hoạch cử tuyển từ nhu cầu, ngành nghề đào tạo đến việc sử dụng đội ngũ cán bộ này sao cho phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội. Bên cạnh đó, các địa phương chưa có cán bộ chuyên trách theo dõi, phối hợp với các trường làm tốt công tác quản lý học tập, rèn luyện của học sinh, sinh viên cũng như hoạt động của họ đến khi tốt nghiệp trở về địa phương công tác.

Theo Giáo sư Trần Xuân Nhĩ, Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt

Nam: Hầu hết học sinh cử tuyển chỉ muốn vào đại học, cao đẳng, không muốn vào trung cấp dạy nghề. Tuy nhiên, chất lượng văn hóa đầu vào của học sinh cử tuyển yếu, dẫn đến kết quả học tập chất lượng thấp. Ngoài ra, chương trình bồi dưỡng văn hóa năm dự bị ở các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chưa được thống nhất, còn quá nhiều môn học, dàn trải, trong khi quỹ thời gian có hạn, khả năng tiếp thu của học sinh, sinh viên còn chậm do vốn tiếng Việt còn nghèo nàn. Điều này đã dẫn đến kết quả học tập hầu hết của học sinh, sinh viên chỉ đạt loại trung bình, tỷ lệ đạt loại khá cũng chỉ đạt từ 3-5%. Nhiều học sinh, sinh viên sau khi tốt nghiệp trở về địa phương chưa biết áp dụng các kiến thức đã học vào quản lý, lao động sản xuất để phát triển kinh tế-xã hội ở nơi mình sinh sống.

Mặt khác, sự phối hợp giữa UBND tỉnh với các trường đào tạo chưa chặt chẽ, chưa theo dõi, quản lý số sinh viên cử tuyển đã tốt nghiệp ra trường để tiếp nhận, bố trí sử dụng. Đến nay, các địa phương chưa có thống kê cụ thể có bao nhiêu cán bộ là sinh viên cử tuyển hiện đang công tác tại địa phương cũng như việc đánh giá chất lượng và khả năng làm việc của số cán bộ này.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục-Đào tạo Phạm Vũ Luận cho rằng: Việc phân giao chỉ tiêu và ngành nghề đào tạo cho các tỉnh tuy đã đổi mới nhưng chưa đáp ứng được nhu cầu đào tạo cán bộ và khả năng chuẩn bị nguồn tuyển của một số địa phương. Hệ thống giáo dục ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới hải đảo còn kém phát triển, chưa đủ nguồn học sinh tốt nghiệp THPT để được cử tuyển. Vì vậy, nhiều địa phương không tuyển hết chỉ tiêu cử tuyển, dẫn đến kết quả thực hiện hàng năm đạt chưa cao (năm cao nhất cũng chỉ đạt 96%). Do vậy, tại các vùng sâu, vùng xa hẻo lánh vẫn thiếu cán bộ và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Cần quản lý chặt chẽ và sử dụng hiệu quả người được đi học

Theo Giáo sư Trần Xuân Nhĩ, Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam: Nguyên nhân của những thực trạng trên là do nhiều địa phương thực hiện chính sách của Nhà nước về chế độ cử tuyển còn yếu kém, chưa đầy đủ, thống nhất. Công tác chỉ đạo của các bộ, ngành còn chưa chặt chẽ, không đồng bộ, có nơi còn thiếu tính dân chủ, công khai khi thực hiện chế độ cử tuyển. Trong khi các vùng dân tộc thiểu số đang cần nguồn nhân lực có trình độ, năng lực thực sự thì một số địa phương lại cử con em cán bộ nhưng học hành yếu kém đi học. Điều này đã dẫn đến tình trạng “Quy chế giáo dục theo hệ cử tuyển cho vùng dân tộc một đằng nhưng khi thực hiện lại một nẻo”.

Ngoài ra, bà Trần Thị Hà, Vụ trưởng Vụ Đại học và sau Đại học (Bộ Giáo dục-Đào tạo cho rằng: Một số địa phương còn thiếu kế hoạch đồng bộ trong việc bố trí sử dụng số sinh viên cử tuyển tốt nghiệp ra trường, dẫn đến có nơi thừa, nơi thiếu hoặc sử dụng chưa đúng với ngành nghề được đào tạo, gây nên lãng phí, kém hiệu quả trong đào tạo.

Giáo sư Trần Xuân Nhĩ nêu ý kiến: Các địa phương cần tăng cường sự chỉ đạo, kiểm tra, giám sát việc thực hiện chế độ cử tuyển từ cấp cơ sở, thôn, bản đến các trường đào tạo để đảm bảo thực hiện đúng các quy định hiện hành. Việc làm này nhằm quản lý công tác tuyển đúng đối tượng, đúng vùng tuyển và các tiêu chuẩn về học lực và hạnh kiểm của học sinh. Mặt khác cũng cần xử lý nghiêm những cơ sở thực hiện sai quy định, những cán bộ thiếu trách nhiệm, làm sai lệch hồ sơ để con em mình được hưởng chế độ cử tuyển.

Theo bà Trần Thị Hà, Vụ trưởng Vụ Đại học và sau Đại học (Bộ Giáo dục-Đào tạo: Ủy ban Nhân dân các tỉnh nên giao trách nhiệm cho cơ quan chức năng của địa phương ký hợp đồng đào tạo trực tiếp với các trường, theo dõi số sinh viên hệ cử tuyển và hàng năm báo cáo với Ủy ban về số lượng cán bộ đã được bố trí công tác, kết quả sử dụng, khả năng làm việc của những cán bộ, công chức là sinh viên diện cử tuyển đã tốt nghiệp.

Các trường đào tạo cũng cần quản lý chặt chẽ hơn nữa về việc học tập, rèn luyện đối với những sinh viên là dân tộc thiểu số nói chung và sinh viên diện cử tuyển, dự bị đại học nói riêng. Theo đó, hàng năm, các trường phải thông báo kết quả học tập, rèn luyện, kết quả tốt nghiệp của từng sinh viên để các địa phương theo dõi và có kế hoạch tiếp nhận sử dụng, bố trí công tác theo đúng quy định.

Ngoài ra, các địa phương cũng cần tuyên truyền cho người học thực hiện nghiêm túc chính sách bồi hoàn chi phí đào tạo đối với những người được cử đi học theo chế độ cử tuyển, nhưng sau khi tốt nghiệp không chấp hành sự phân công công tác theo quy định.

Chu Miên
Theo baodienbienphu.com.vn

06/05/2008