Website Cải cách hành chính

Cho một nền hành chính phục vụ

Góc nhìn của một Thạc sỹ quản lý hành chính công, BTC thành ủy TP.HCM về những định chế cụ thể cần có trong dự luật công vụ mới, nhằm xây dựng một nền hành chính phục vụ.

Luật công vụ ra đời, “luồng gió” mới cho những ai đã hoặc sẽ là công chức có tâm huyết với nghề “công bộc” của nhân dân. Tuy nhiên, “luồng gió” mới này sẽ thổi như thế nào lại hoàn toàn phụ thuộc vào các định chế cụ thể mà nó điều chỉnh.

Tư duy "cố thủ"
Chế độ công chức ở các quốc gia khác nhau sẽ có những quy định khác nhau. Việt Nam là đất nước vừa trải qua chế độ công chức bao cấp, đang dần hình thành theo cơ chế mở. Tuy nhiên, do tư duy “cố thủ” của nền hành chính bao cấp đã ăn sâu vào tiềm thức nên rất nhiều công chức không muốn thay đổi những quy định có chiều bất lợi cho chính họ. Do vậy, một bộ phận công chức bằng lòng với chế độ công chức hiện tại.

Hiện nay, quy định về cán bộ, công chức nằm rải rác ở nhiều văn bản, từ Pháp lệnh cán bộ - công chức cho đến các Nghị định điều chỉnh từng vấn đề về cán bộ, công chức.

Thực tiễn cho thấy, các quy định này đã quá lạc hậu, không đáp ứng yêu cầu cải cách nền hành chính nhà nước nói chung, chế độ cán bộ, công chức nói riêng. Vì thế, việc thay đổi các quy định tản mạn này bằng một đạo luật là phù hợp với quy luật và thực tiễn cải cách hành chính hiện nay.

Dự luật công vụ - những điểm mới

Trong dự thảo Luật công vụ, sẽ không có chế độ công chức suốt đời là sự tiến bộ vượt bậc của các nhà soạn thảo, công chức sẽ “dễ vào” nhưng cũng “dễ ra” là phù hợp với quy luật cạnh tranh.

Vấn đề khác, đó là việc lược bớt một số thành phần không phải là công chức như bấy lâu nay, nghĩa là, không được hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Điểm mấu chốt của vấn đề sẽ được giải quyết đó là thu nhập của cán bộ, công chức chắc chắn được cải thiện, không còn tình trạng lương “bèo bọt” như hiện nay.

Các hình thức kỷ luật cán bộ, công chức cũng được chú trọng là điều rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay bởi vì muốn cải cách được cần có chế tài cụ thể thích hợp.

Hiện tại, có quá nhiều hình thức “nghiêm túc kiểm điểm”, “nghiêm túc rút kinh nghiệm”, “nghiêm khắc phê bình” đang được áp dụng phổ biến như là “bệnh dịch” tràn lan khi kỷ luật cán bộ, công chức.

Gợi ý định chế

Theo quan điểm riêng, chúng tôi nhận thấy việc áp dụng trách nhiệm pháp lý cho công chức là đúng đắn nhưng cần chú trọng thêm hình thức trách nhiệm dân sự (hiện tại hầu hết nhà nước phải gánh chịu trách nhiệm này). Cần phải có chế định quy định cụ thể trách nhiệm dân sự, hành chính và hình sự của công chức hành chính trong Luật công vụ để nhằm thực hiện nghiêm các quy định của Luật khiếu nại - tố cáo:
+ Nếu có thái độ nhũng nhiễu, cố tình cung cấp sai lệch thông tin thì bị khiếu nại hành vi hành chính theo Luật khiếu nại - tố cáo.
+ Khi áp dụng pháp luật, nếu phải áp dụng văn bản cấp dưới theo chỉ đạo (các văn bản cấp dưới trái với văn bản cấp trên) hoặc có đề xuất không được thủ trưởng cơ quan chấp thuận thì cán bộ - công chức thực hiện được quyền bảo lưu ý kiến theo quan điểm riêng của mình và thủ trưởng đơn vị phải đồng ký tên vào văn bản bảo lưu đó nhằm tạo điều kiện phát huy tối đa các tố chất chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ - công chức (đúng quy định pháp luật), đồng thời gia tăng trách nhiệm của người đứng đầu trong cơ quan hành chính nhà nước.

Việt Nam cũng nên có quy định chế độ làm việc trọn thời gian (full time) và chế độ làm việc bán thời gian (part time) như các nền công vụ của các nước tiên tiến.
Thực hiện quản lý công chức theo mục tiêu, kết quả đầu ra, nghĩa là thực hiện từng bước cơ chế phi quy chế hóa, không bằng các quy định cứng nhắc.
Xây dựng quy trình tiếp công dân bằng hình thức Internet, tức là hạn chế giao dịch trực tiếp tại công sở hành chính.

Xây dựng được hệ thống cơ quan kiểm soát đạo đức công vụ (quy định chế định riêng biệt) nhằm điều chỉnh chế độ công chức xuyên suốt.

Xây dựng chế độ thưởng theo kiểu “dưỡng liêm” của ngành tư pháp các nước tiên tiến.

Vận dụng mô hình “hành chính lột xác” trong tổ chức, hoạt động của bộ máy hành chính (có thể áp dụng quy chế lãnh đạo mới có quyền thay đổi toàn bộ nhân sự hành chính) và thực hiện quản lý, tuyển dụng, sử dụng nhân sự theo quy chế hợp đồng (chỉ thuê nhân viên hành chính, không có cán bộ - công chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước và thuộc biên chế “vĩnh cửu” như hiện nay).

Hy vọng với việc áp dụng những định chế này, nền công vụ nước nhà sẽ là “nền hành chính phục vụ” thực sự.

"Bộ máy hiện nay rất “cứng”. Người đã vào được rồi thì chẳng bao giờ phải “ra” trừ khi tự mình đề xuất xin “ra”. Làm việc tốt hay không thì cũng 3 năm lên lương một lần. Nếu không bị kỷ luật thì ai cũng như ai. Như thế thì lấy đâu ra động lực để cạnh tranh, phát triển. Kết quả là người giỏi thì không vào được bộ máy trong khi người kém cũng không cho “ra” được”. - Chủ nhiệm UB các vấn đề xã hội Quốc hội Trương Thị Mai nhận định.

Nền công vụ Việt Nam hiện nay "thay vì tuyển được người chuyên môn giỏi lại chỉ tuyển được công chức hành chính. Đáng lẽ phải cho thử việc mới có đánh giá được đầy đủ, đằng này theo quy định lại chỉ tổ chức một kỳ thi nên toàn tuyển được những “anh học thuộc lòng”. Phải phân biệt rõ mới có được đội ngũ cán bộ tốt cả về chuyên môn và hành chính. Tuy vậy, cần phải cẩn thận bởi nếu không sẽ thành ra hành chính hóa bộ phận chuyên môn...” - Ông Đào Trọng Thi - Chủ nhiệm UB Văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của QH nói.

Ths. Phan Hải Hồ (Thạc sỹ Luật học, Thạc sỹ Quản lý hành chính công, Chương trình 300, Ban Tổ chức thành ủy TP.HCM)
Theo website TUANVIETNAM.NET

23/04/2008