Cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước là một chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên từ đầu năm 2007 đến nay, tiến trình cổ phần hóa diễn ra khá chậm. Một trong những rào cản ảnh hưởng đến tiến trình cổ phần hóa đó là những vướng mắc về hành chính.
Rào cản hành chính kìm hãm tiến trình cổ phần hóa
Trường hợp cổ phần hóa của công ty đầu tư xây dựng số 2 Hà Nội (HACINCO) làm tốn giấy mực của báo chí trong khoảng 2 năm qua được nhiều chuyên gia tại Hội thảo “Tháo gỡ vướng mắc hành chính trong cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước” đưa ra làm một trong những ví dụ điển hình của ảnh hưởng từ rào cản hành chính đối với tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước. HACINCO đã tiến hành cổ phần hóa từ năm 2004 theo quyết định của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội. Công ty đã tổ chức đấu giá cổ phiếu và tiến hành đại hội cổ đông lần đầu từ tháng 12-2005. Trên thực tế HACINCO chỉ còn cần hoàn tất thủ tục làm đăng ký kinh doanh và con dấu là có thể chuyển đổi sang hoạt động theo mô hình công ty cổ phần. Nhưng vướng mắc nảy sinh khi Chi cục tài chính doanh nghiệp (Sở Tài chính Hà Nội) cho rằng các nhà đầu tư mua cổ phiếu bằng hình thức chuyển nợ thành góp vốn là không đúng quy định.
Từ khi HACINCO tiến hành cổ phần hóa đến nay đã hơn 3 năm nhưng Công ty vẫn chưa thể chuyển sang hoạt động theo mô hình công ty cổ phần dù đã có rất nhiều văn bản của UBND thành phố Hà Nội, cũng như ý kiến của Bộ Tài chính, Chính phủ về vấn đề này.
Những rào cản hành chính các doanh nghiệp Nhà nước thường gặp phải hiện nay, theo ông Cao Đăng Vinh, chuyên viên Vụ Pháp luật dân sự, Bộ Tư pháp, “vấn đề quan trọng và khó khăn nhất doanh nghiệp gặp phải là xác định giá trị doanh nghiệp, theo quy định hiện nay phải cần ít nhất 3 tháng để định giá doanh nghiệp nhưng vẫn khó có thể đạt được giá trị thực tế”. Chia sẻ với quan điểm này, ông Phạm Sĩ Liêm, Phó chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam cho rằng: “Việc định giá tài sản doanh nghiệp phải có phương pháp đặc thù chứ không giống như định giá hàng hóa trên thị trường, chẳng hạn như định giá bất động sản thì không thể căn cứ theo giá thị trường bởi đó chỉ là giá trong một thời điểm nhất định”. Cũng theo ông Cao Đăng Vinh, hiện nay doanh nghiệp khi cổ phần hóa phải thực hiện nhiều nghĩa vụ bắt buộc, trong đó có việc đăng ký kinh doanh để chuyển sang hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần, “nghĩa vụ này của doanh nghiệp sẽ khó mà thực hiện được nếu không nhận được sự hợp tác thiện chí từ phía cơ quan Nhà nước có thẩm quyền”, ông Vinh nhận xét.
Ở một góc độ khác, theo ông Vũ Xuân Tiền, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty tư vấn VFAM Việt Nam, rào cản đầu tiên từ cơ chế hành chính đối với cổ phần hóa doanh nghiệp đó là khung pháp lý cho quá trình cổ phần hóa không đủ mạnh, chưa có văn bản luật nào điều chỉnh quá trình này. Cơ chế chủ quản đối với các doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh cũng là một trong những hạn chế. “Cơ chế này tạo ra một lực cản vô hình mạnh mẽ bởi đã tạo ra quyền lực vô cùng lớn của cơ quan chủ quản đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp”, ông Tiền nói.
Hầu hết các chuyên gia đều có chung nhận định, sự can thiệp của các cơ quan công quyền, hiện tượng hành chính hóa các quan hệ kinh tế đã làm quá trình cổ phần hóa ở nhiều doanh nghiệp Nhà nước trở nên rắc rối và nhiều nơi đi vào ngõ cụt.
Giải pháp tổng thể để tháo gỡ
Để tránh sự can thiệp hành chính một cách tùy tiện vào tiến trình cổ phần hoá của doanh nghiệp Nhà nước, theo ông Vũ Xuân Tiền, “rất cần luật hóa những quy định về cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước, không nhất thiết phải ban hành một luật về cổ phần hóa nhưng Ủy ban thường vụ Quốc hội cần thông qua một Pháp lệnh về việc chuyển doanh nghiệp Nhà nước thành công ty cổ phần và đa dạng hóa các hình thức sở hữu”. Ông Tiền cũng cho rằng: “Nhà nước không nên là một chủ thể kinh doanh, mà chỉ cần hình thành một khung pháp lý hoàn thiện cho các hoạt động kinh doanh và thu thuế”.
Với nhận định cơ chế chủ quản đang là rào cản đối với tiến trình cổ phần hóa của doanh nghiệp Nhà nước, ông Phạm Sĩ Liêm đưa ra giải pháp: nên xóa bỏ chế độ chủ quản doanh nghiệp Nhà nước của các bộ, ngành, địa phương, cắt đứt quan hệ lệ thuộc hành chính của doanh nghiệp Nhà nước với các cấp chính quyền. Cũng về vấn đề này, ông Vũ Xuân Tiền chia sẻ, “phải thực hiện triệt để hơn, nhanh hơn nữa việc xóa bỏ cơ chế chủ quản đối với hoạt động kinh doanh, không thể để một vị Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ký quyết định bổ nhiệm giám đốc một công ty địa phương”.
Theo ý kiến nhiều chuyên gia, khi xóa bỏ cơ chế chủ quản, cần nâng cao vai trò của Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn Nhà nước. Ông Vũ Xuân Tiền cho rằng: “Nên để Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn Nhà nước thực hiện chức năng đầu tư và kinh doanh trong các doanh nghiệp, thông qua Tổng công ty này, Nhà nước cũng chỉ làm một nhà đầu tư, một cổ đông trong công ty và bình đẳng với các cổ đông khác”.
Mạnh Hưng
Website báo Quân đội nhân dân
|
02/04/2008 |
|
|
|
 Các tin đã đưa |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 Về đầu trang
|
| | |
English 
Trang chủ 
Sơ đồ trang 
Diễn đàn 
