Website Cải cách hành chính

Trả lương cao cho giảng viên ĐH: Ý tưởng cần được ủng hộ

Trường Đại học Kinh tế (ĐHQGHN) đã đề xuất việc trả lương bằng USD, mỗi giảng viên giỏi có thể thu nhập tới 4.000 - 5.000 USD/tháng. Ý tưởng này hiện đã nhận được nhiều ý kiến của bạn đọc.

Theo đề xuất, mức phổ thông khoảng trên 1.000 USD/tháng, dưới một chút là mức 700 - 800 USD/tháng. Người thấp nhất (làm công tác phục vụ) chừng 300 USD/tháng…

Trả lương như thế để tăng sức cạnh tranh của các trường, thu hút người tài, giảm thiểu việc “chảy máu chất xám trong khu vực công”.

Đây là những nét chính trong Đề án của Hiệu trưởng trường Đại học Kinh tế - PGS.TS Phùng Xuân Nhạ trình lên Đại học Quốc gia Hà Nội để báo cáo Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân theo gợi ý của Phó Thủ tướng về mô hình “Hiệu trưởng trường đại học trả lương cho giảng viên”.

Có khả thi?

Sau đó, có nhiều ý kiến cho rằng “Dự án trên hoàn toàn không có cơ sở tối thiểu cả về khoa học và kinh tế trong điều kiện Việt Nam”.

Những ý kiến đó lập luận rằng, ở Úc, Mỹ, những quốc gia xuất khẩu giáo dục hàng đầu thế giới, có mức thu nhập bình quân đầu người cao gấp 30 - 40 lần Việt Nam, lương giảng viên đại học của họ (sau khi trừ thuế thu nhập) cũng thấp hơn mức mà trường ĐH Kinh tế dự định trả cho giảng viên giỏi của mình.

Thứ hai là trường Đại học Kinh tế là trường công lập, chi tiêu do ngân sách giáo dục cấp, lấy đâu ra tiền để mà trả lương cao như vậy!

Lương cao mới thu hút được người tài

Tôi thấy những ý kiến phản biện đối với đề án của TS Nhạ cũng là những ý kiến nghiêm túc, chân thành.

Lương bao nhiêu cho giảng viên giỏi thì trường sẽ tự tính, nhưng tôi nghĩ chúng ta phải ủng hộ ý tưởng trả lương cao cho giảng viên giỏi không chỉ ở các trường đại học, mà cả ở các trường cao đẳng, dạy nghề, trường PTTH. Vì những lý do sau đây:

1. Lâu nay giảng viên giỏi, thầy giáo dạy giỏi đến mấy cũng chỉ được hưởng theo hệ số lương rất thấp do Nhà nước quy định. Cứ 3 năm lại được xét tăng lương một lần.

Một Tiến sĩ Việt kiều giỏi ở nước ngoài về nước giảng dạy ở trường đại học ở Hà Nội cũng bắt đầu bằng lương khởi điểm.

Sau nhiều lần tăng lương, đến nay mức lương của các giảng viên đại học giỏi cũng chỉ ở mức trên dưới 2,5 - 3 triệu đồng/tháng. Lương thấp nên các giảng viên phải đi dạy thêm, luyện thi đại học.

Lương thấp nên giảng viên “túng phải biến”, họ phải “bán điểm”, bán đề thi, ăn “phong bì” khi học sinh bảo vệ đồ án tốt nghiệp, thậm chí “viết luận văn, luận án thuê”... làm cho hình ảnh người thầy càng ngày càng méo mó trong con mắt của phụ huynh và học sinh.

Cho nên, ý tưởng của Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân về việc trường đại học tự trả lương cho giảng viên là rất đúng, rất cần thiết và cấp bách.

Nếu không thì chúng ta không thể “nói không với tiêu cực” trong ngành giáo dục được.

2. Mức lương 5.000 USD/tháng (chưa trừ thuế thu nhập), tức khoảng hơn 83 triệu đồng/tháng là rất cao ở Việt Nam. Nhưng nếu đó là giảng viên giỏi thực sự thì mức trả như thế cũng xứng đáng.

Như TS Nhạ cho biết sinh viên tốt nghiệp trường của thầy ra làm ở ngân hàng lương 10 triệu đồng/tháng.

Con rể nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường - Cử nhân, làm ở một Cty luật tại TPHCM lương 22 triệu đồng/tháng; cầu thủ bóng đá giỏi ở các đội bình quân lương 15 - 20 triệu đồng/tháng, có cầu thủ ngoại lương tới 2.000 USD/tháng. Có cử nhân làm việc với Cty nước ngoài lương 50 triệu đồng/tháng. Có rất nhiều ví dụ về chuyện này.

Điều đó có nghĩa rằng, mức lương mà TS Nhạ dự kiến trả cho giảng viên giỏi của mình 5.000 USD/tháng là cao, nhưng những người như thế không nhiều, đa phần sẽ hưởng mức lương 1.000 USD/tháng, như vậy cũng như lương nhiều doanh nghiệp đang trả cho nhân viên hiện nay.

Trả với mức lương cao như thế, nhất định các giảng viên sẽ phấn khởi tự tin, giảng dạy chất lượng hơn, trong sạch hơn, môi trường đào tạo sẽ tốt hơn, và trường sẽ thu hút được nhiều người tài hơn.

3. Vấn đề quan trọng nhất, như các ý kiến phản biện nêu lên, là việc “đầu tiên” - tức tiền đâu?

Cơ chế đại học của chúng ta lâu nay sống bằng “nguồn sữa mẹ” ngân sách.

Lương giáo viên, cán bộ, tiền xây dựng cơ sở vật chất trang thiết bị, tiền nghiên cứu khoa học… tất tật là do Nhà nước phân bổ theo kế hoạch, giáo viên cứ dạy, dạy chay, dạy không cần biết thương trường, sản phẩm là gì.

Học sinh học lý thuyết là chính, nên ra trường lớ ngớ, buộc các doanh nghiệp phải “đào tạo lại”.

Nghĩa là hàng chục năm nay các trường đại học chuyên ngành chỉ đào tạo sinh viên theo chương trình quy định, mà không đào tạo sinh viên theo nhu cầu sử dụng của thị trường, của sự cạnh tranh và hội nhập quốc tế.

Cần sớm cởi trói cho các trường

Chắc hẳn TS Nhạ đã có kế hoạch cụ thể để có nguồn thu mà trả lương cao cho giảng viên. Người viết bài này chỉ nêu những ý nghĩ của mình qua quan sát giáo dục đại học hiện nay.

Đầu tiên, ngoài nguồn kinh phí do ngân sách cấp, do thu học phí sinh viên, muốn có tiền các trường đại học chuyên ngành phải gắn với các doanh nghiệp, doanh nhân và nghiên cứu khoa học.

Trường Đại học Kinh tế phải “thân thiện với thị trường”, đào tạo “vì thị trường”. Các trường đại học ở các nước Đông Á như Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan và những trường đại học ở Mỹ, Anh… đều “sống khỏe” bằng hoạt động “thân thiện với thị trường” như thế.

Nếu các trường đại học không được trao “quyền tự chủ” trong chương trình giảng dạy và tuyển sinh, quản lý, thì TS Xuân Nhạ khó mà thực hiện được ý tưởng rất khích lệ của mình.

Chúng tôi mong Chính phủ, Bộ GD&ĐT sớm “cởi trói” cho các trường nhắm nâng cao chất lượng giáo dục đại học của đất nước.

Ngô Minh
Website báo Tiền Phong

07/03/2008