Website Cải cách hành chính

Áp dụng ISO - Hiệu quả hay phong trào?

Chức năng chủ yếu của ISO là chuẩn bị, xây dựng các tiêu chuẩn ở các lĩnh vực khác nhau. Trong quản lý hành chính, ISO được xem là công cụ cải cách hành chính (CCHC) hiệu quả. Hiện ISO 9001:2000 đã được áp dụng tại 64 tỉnh thành của cả nước và số giấy chứng nhận đã vượt trên con số 2.400. Ở TPHCM, tiêu chuẩn ISO 9001: 2000 áp dụng trong các cơ quan hành chính nhà nước đã khá lâu, thế nhưng...

ISO một nửa!

Ở TPHCM, tiêu chuẩn ISO 9001:2000 đã được triển khai từ năm 2000 nhưng việc áp dụng đồng bộ cho tất cả các cơ quan hành chính nhà nước từ cấp huyện trở lên là một thử thách. Tại huyện Bình Chánh, chương trình ISO được áp dụng từ cuối năm 2006 trên 7 lĩnh vực: đăng ký giấy phép kinh doanh, cấp phép xây dựng, đăng ký quyền sở hữu đất lần 1, đăng ký lao động, xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa thể thao, xử lý vi phạm hành chính trong quản lý đô thị, sao y chứng thực.

Theo ông Võ Văn Hùng, Chánh Văn phòng UBND huyện Bình Chánh thì huyện đã xin dừng việc ứng dụng ISO trên 2 lĩnh vực thể thao và quản lý đô thị. Nguyên nhân vì quy trình chỉ thực hiện được một nửa. 5 lĩnh vực còn lại, việc triển khai ISO mang lại kết quả khá tốt, cụ thể là 87% hồ sơ đã được trả đúng hẹn. Tuy nhiên, việc áp dụng ISO tại huyện cũng đang gặp khó vì thiếu người. Với hồ sơ nhà đất của huyện luôn hơn 120 bộ/ngày mà chỉ có 22 cán bộ thụ lý, giải quyết thì không thể kham nổi. Thậm chí huyện còn đề xuất TP bố trí một cán bộ chuyên trách về triển khai ISO nhưng xem ra khó đáp ứng được!

Trong một buổi làm việc với lãnh đạo TP mới đây về vấn đề CCHC, ông Nguyễn Minh Dũng, Giám đốc Sở Xây dựng cũng than: “Chúng tôi cũng làm ISO, phải tuân theo quy trình và thời gian nghiêm ngặt, nhưng nhiều vụ phải gửi xin ý kiến quận huyện thì lại bị “ngâm” quá lâu. Chưa kể chỉ trong 6 tháng mà sở nhận hơn 15.000 công văn hỏi sự vụ của các quận huyện và cơ quan khác khiến cán bộ sở mất nhiều thời gian trả lời, khó tập trung hết vào công việc chuyên môn”.

Nhiều nơi khác thì phản ánh việc áp dụng ISO hiện nay chỉ mang tính cục bộ tại từng đơn vị mà chưa áp dụng quy chế liên thông, liên ngành từ trung ương đến các địa phương, dẫn đến xử lý công việc của các cơ quan bị thụ động. Trong khi đó, các văn bản quy phạm pháp luật cứ thay đổi liên tục và không đồng bộ cũng khiến nhiều cơ quan hành chính “rối như nêm” vì không biết phải thay đổi như thế nào cho kịp. Chưa kể, việc đầu tư trang thiết bị để ứng dụng và triển khai ISO chưa đồng bộ nên chưa thể khai thác hết hiệu quả...

Kinh phí: chuyện khó nói!

Chức năng chủ yếu của ISO là chuẩn bị, xây dựng các tiêu chuẩn ở các lĩnh vực khác nhau, ban hành để áp dụng và định kỳ cập nhật các tiêu chuẩn này. Theo thường lệ, cứ mỗi 5 năm, Tổ chức ISO sẽ cập nhật và ban hành phiên bản mới của các tiêu chuẩn trong hệ thống ISO. ISO 9001:2000 quy định những yêu cầu của hệ thống quản lý chất lượng với một tổ chức bất kỳ, không giới hạn quy mô, hình thức sở hữu, ngành nghề. Tiêu chuẩn này tập trung vào hiệu lực của hệ thống quản lý chất lượng trong việc thỏa mãn yêu cầu của khách hàng.

Đối với các đơn vị, kinh phí để thực hiện ISO cũng là một vấn đề rất “khó nói”. Ở huyện Bình Chánh, kinh phí cho triển khai ISO hoàn toàn do huyện chủ động, trích từ ngân sách địa phương. Theo báo cáo tài chính thì huyện đã tốn hơn 101 triệu đồng cho Chi cục Tiêu chuẩn – Đo lường – Chất lượng TP và Trung tâm Chứng nhận phù hợp Tiêu chuẩn Quacert để các đơn vị này tổ chức và đánh giá phù hợp tiêu chuẩn. Kinh phí này cũng tùy thuộc mỗi đơn vị khác nhau.

Ở huyện Nhà Bè thì tốn 85 triệu đồng; quận Bình Thạnh gần 90 triệu đồng; quận 9 và các phường thì hơn 272 triệu đồng; Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho 23 lĩnh vực và nghiệp vụ thì hơn 100 triệu đồng; Sở Tư pháp mới áp dụng trên 3 lĩnh vực đã tốn hơn 100 triệu đồng; Sở Thể dục Thể thao áp dụng trên 4 quy trình tốn gần 100 triệu đồng…

Trong khi đó, hiện nay việc áp dụng ISO cũng chỉ mới thực hiện ở một số quy trình, chủ yếu như cấp phép xây dựng, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng bộ nhà, cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, các thủ tục hành chính cơ bản nhất. Còn ở quận huyện, ISO chủ yếu áp dụng trong trích lục khai sinh khai tử, đăng ký lao động, cấp mới, thay đổi và trả giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hộ cá thể, giải quyết khiếu nại tố cáo… Riêng cấp phường thì ISO chủ yếu trên 2 lĩnh vực: giải quyết hồ sơ hộ tịch và xử lý vi phạm hành chính.

Một chuyên gia trong lĩnh vực ISO tại TPHCM cho rằng, việc áp dụng đồng loạt ở hầu hết các cơ quan đòi hỏi một số lượng lớn chuyên gia có năng lực, điều đó trong thời điểm hiện nay là không thểù. Ở một số nơi, để cho kịp với tiến độ và cũng để cạnh tranh với quận huyện, sở ngành đã phải “chạy tiến độ”, từ đó tạo ra cạnh tranh không lành mạnh trong tư vấn, đánh giá, chứng nhận, cũng như sao chép máy móc... Dẫn đến hậu quả là việc áp dụng ISO chỉ như một phong trào, hiệu quả đem lại không tương xứng với số tiền mà ngân sách phải bỏ ra.

Hồng Hiệp – Thạch Thảo
Website báo Sài Gòn giải phóng

15/02/2008