Website Cải cách hành chính

Việt Nam tích cực triển khai cơ chế một cửa trong ASEAN
Thực hiện cơ chế một cửa trong ASEN (ASW) là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Việt Nam trong thời gian tới. Theo lộ trình xây dựng và thực hiện ASW quy định tại Hiệp định, Việt Nam và 3 nước thành viên mới gồm Campuchia, Lào và Myanmar có nghĩa vụ thực hiện ASW quốc gia trước năm 2012, trong khi đó 6 nước sáng lập ASEAN bắt đầu thực hiện ASW vào năm 2008. Để thực hiện đúng lộ trình, Việt Nam đang tích cực triển khai cơ chế này.

Tuyên bố Bali II được ký giữa các nhà lãnh đạo ASEAN tháng 10-2003 đã thể hiện quyết tâm xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2020 với 3 mảng chính là “Cộng đồng chính trị an ninh”, Cộng đồng kinh tế” và “Cộng đồng văn hoá xã hội”. Mục tiêu cụ thể của việc xây dựng “Cộng đồng kinh tế” ASEAN là biến ASEAN trở thành một cơ sở sản xuất và một thị trường chung. Để thực hiện mục tiêu này, các nước ASEAN phải tiến hành hài hoa khuôn khổ pháp lý, hiện đại hoá các phương pháp quản lý, trong đó đặc biệt là việc xây dựng cơ chế một cửa trong ASEAN.

Tiến trình xây dựng và thực hiện ASW

Việc xây dựng ASW xuất phát từ thực tiễn các giao dịch thương mại quốc tế và quá trình thông quan ở các nước thành viên có sự khác biệt dẫn đến các yêu cầu về dữ liệu phục vụ cho quản lý thương mại và thông quan hàng hoá khác nhau. Doanh nghiệp phải khai báo lại nhiều lần các tiêu chí thông tin (khoảng 60-70% các tiêu chí thông tin) trong khi làm thủ tục với các bộ, ngành chức năng trong nước. Nếu giao dịch được thực hiện trong phạm vi khu vực, thời gian và chi phí giao dịch cũng sẽ tăng theo cùng số lần khai báo lại các tiêu chí thông tin này, trong khi khối lượng giao dịch thương mại ở cấp độ quốc gia và khu vực không ngừng gia tăng nhanh chóng. Từ đó đặt ra yêu cầu phải thống nhất các yêu cầu quản lý, đơn giản và hài hoà thủ tục, cải cách mạnh mẽ cơ chế phối hợp giữa các cơ quan và chủ thể liên quan đến quá trình thông quan hàng hoá ở mỗi quốc gia, kế tiếp là khu vực. Giai đoạn đầu thực hiện ASW là các cơ chế một cửa quốc gia, chính là giải pháp và là mục tiêu mà các thành viên ASEAN hướng tới để giải quyết những vấn đề trên.

Để triển khai ASW, Hội nghị Bộ trưởng kinh tế ASEAN đã thành lập một nhóm đặc trách, bao gồm đại diện các bộ, ngành liên quan tới hoạt động thông quan hàng hoá của hải quan các nước ASEAN. Nhóm này có nhiệm vụ soạn thảo và đàm phán các văn kiện pháp lý của ASW như Hiệp định, Nghị định thư và tài liệu kỹ thuật, chịu trách nhiệm thiết kế và xây dựng ASW cũng như các cấu phần kỹ thuật, cơ chế tham vấn và ra quyết định giữa các bộ, thực hiện tiêu chuẩn hoá và hài hoà hoá các dữ liệu, thông tin liên quan đến thông quan hàng hoá. Nhóm đặc trách đã trải qua 8 cuộc họp từ tháng 8-2004 đến nay. Cuộc họp lần thứ 8 vào tháng 3-2006 là cuộc họp lần cuối cùng để hoàn tất mọi vấn đề liên quan và thảo luận về việc thành lập Uỷ ban chỉ đạo ASEAN về xây dựng, thực hiện Cơ chế một cửa.

Hiệp định ASW đã được các Bộ trưởng kinh tế ASEAN ký vào tháng 12-2005. Hiệp định này quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, các vấn đề kỹ thuật và cơ chế được đưa vào Nghị định thư và Hướng dẫn kỹ thuật.

Việt Nam tích cực triển khai ASW

Để triển khai thực hiện ASW, hiện nay Việt Nam đang tích cực chuẩn bị thành lập Uỷ ban chỉ đạo quốc gia về xây dựng và thực hiện ASW. Theo khuyến nghị của ASEAN, có 3 mô hình để các nước thành viên lựa chọn:

- Một cơ quan duy nhất (đang được áp dụng tại Thụy Điển). Có nghĩa là có thể thành lập một cơ quan mới hoạt động thay mặt các bộ, ngành để tiếp nhận thông tin từ doanh nghiệp, xử lý thông tin và ra quyết định hoặc Chính phủ sẽ chỉ định một cơ quan (Bộ Thương mại hoặc Tổng cục Hải quan) để thực hiện chức năng này.

- Một hệ thống tự động hoá duy nhất (mô hình Hải quan điện tử của Mỹ). Mô hình này có 2 phương án là việc xử lý thông tin tích hợp thông qua các hệ thống tập trung hoặc việc xử lý thông tin tự động thông qua các hệ thống nhánh được kết nối với nhau.

- Các thông tin được gửi tới nhiều bộ, ngành theo một mẫu duy nhất, sau khi xử lý, các bộ, ngành sẽ gửi quyết định của mình tới hệ thống tập trung (hệ thống tập trung này có thể do tư nhân điều hành và quản lý). Mô hình này đang được thực hiện tại Singapore và Mauritius).

Sau khi lựa chọn mô hình thích hợp, Uỷ ban sẽ xây dựng cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành; các vấn đề trao đổi thông tin và truyền thông.

Trong công tác xây dựng ASW, thủ tục hải quan điện tử là một phần quan trọng. Hiện nay, Hải quan Việt Nam đang áp dụng thí điểm thủ tục hải quan điện tử và sẽ tổng kết vào năm 2007 để tiến tới áp dụng rộng rãi trong cả nước.

Ngành Hải quan sẽ là cơ quan đầu mối trong xây dựng cơ chế này tại Việt Nam, sẽ thực hiện cơ chế trong ngành trước, sau đó kết nối sang các bộ, ngành khác, bởi đối với thông quan hàng hoá, sự can thiệp của các bộ, ngành hữu quan chủ yếu là đối với việc cấp phép chuyên ngành.

Những thuận lợi trong công tác xây dựng ASW ở Việt Nam đó chính là nỗ lực cải cách thủ tục hành chính của Chính phủ, Nhà nước và các bộ, ngành. Hiện nay, ngành Hải quan đã tham gia xây dựng và triển khai Tờ khai Hải quan ASEAN, Danh mục biểu thuế hài hoà ASEAN và mô hình thông quan hàng hoá ASEAN bao gồm 8 tiểu quy trình áp dụng đối với 8 chế độ hải quan. Đây là bước đầu tiêu chuẩn và hài hoà hoá thủ tục và thông lệ hải quan trong ASEAN.

Báo Hải quan ngày 6-7-2006

12/07/2006