Website Cải cách hành chính

Thanh toán điện tử trong hệ thống KBNN: Bước đột phá mới trong quản lý ngân sách Nhà nước
Bắt đầu từ hôm nay 3/5/2006, hệ thống thanh toán điện tử Kho bạc Nhà nước (TTĐT KBNN) chính thức được triển khai trên toàn quốc. Sự kiện này được đánh giá như một bước ngoặt đánh dấu mốc quan trọng trong công tác thanh toán của hệ thống KBNN nói riêng và góp phần xây dựng, hoàn thiện các dự án tổng thể hiện đại hoá ngành Tài chính nói chung. Nhân dịp này, Thời báo Tài chính Việt Nam đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Đình Sơn - Phó Tổng giám đốc KBNN và ông Đặng Đức Mai - Cục trưởng Cục Tin học và Thống kê tài chính (Bộ Tài chính) xung quanh dự án có ý nghĩa quan trọng này.

PV: Xin ông cho biết mục tiêu cơ bản của hệ thống TTĐT KBNN sẽ chính thức được triển khai trên toàn quốc ngày hôm nay ?

Ông Nguyễn Đình Sơn: Hệ thống TTĐT hướng tới mục tiêu lớn là đơn giản hoá thủ tục, thuận tiện, nhanh chóng và chính xác cho các đơn vị sử dụng kinh phí từ NSNN, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý quỹ NSNN, nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động nghiệp vụ, góp phần hoàn thành tốt nhiệm vụ mà Đảng, nhà nước giao cho hệ thống KBNN. Mặt khác, hiện nay các ngân hàng và cấc tổ chức tín dụng đã có những thay đổi đáng kể theo hướng hiện đại hoá, cải tiến phương thức thanh toán, cho nên KBNNcũng cần thay đổi để phù hợp, tương thích và đáp ứng mặt bằng chung, thay đổi thực trạng thanh toán và hướng tới hoà nhập với công nghệ hiện đại.

PV : Vậy trước đây, việc thanh toán này được thực hiện như thế nào, thưa ông?

Ông Nguyễn Đình Sơn: trước đây hệ thống KBNN sử dụng nhiều phương thức thanh toán khác nhau như bằng thư, bằng phương thức truyền bảng kê và trong nội bộ một tỉnh thì đã có thanh toán trên mạng diện rộng nhưng thông quan đường điện thoại. Tuy nhiên, thanh toán bằng thư và truyền bảng kê còn quá thủ công, độ an toàn lại không cao và mất nhiều công sức cho việc đối chiếu, hạch toán thủ công, có thể thấy các phương thức này phần nhiều mang nặng tính thủ công, độ chính xác và an toàn thấp. Thời gian để hoàn thành một khoản thanh toán khá lâu, kéo dài hàng tuần, chi phí lao động và thời gian lớn, hiệu quả thấp ở cả góc độ xã hội và kinh tế.

PV: So với các phương thức thanh toán trước đây thì hệ thống thanh toán điện tử sẽ đem lại hiệu quả và lợi ích gì cho KBNN, cho các đơn vị sử dụng NSNN cũng như các đơn vị cung cấp hàng hoá và dịch vụ cho các cơ quan Nhà nước ?.

Ông Nguyễn Đình Sơn: Thứ nhất, đối với hệ thống KBNN, hệ thống TTĐT hoàn toàn có khả năng đáp ứng các nghiệp vụ đa dạng, phong phú của hoạt động kế toán ngân sách nhà nước, hoạt động nghiệp vụ KBNN mà các phương thức thanh toán cũ phần nào chưa đáp ứng được. Trong tương lai gần, trước khi triển khai hệ thống thông tin tích hợp về quản lý ngân sách và Kho bạc (gọi tắt là Tabmis), hệ thống thanh toán này có thể đảm bảo các yêu cầu: an toàn, chính xác, nhanh chóng, tự động hoá cao, giảm chi phí. Điều đó có thể đạt được là do bảo mật của hệ thống dùng giải pháp mã hoá: mã hoá dữ liệu và định danh người gửi bằng chữ ký điện tử chứa trong thẻ thông minh. Về mặt công nghệ, đây là công nghệ của các ngân hàng trong và ngoài nước nên khả năng bảo mật cao, vượt trội hơn hẳn so với giải pháp của phương thức cũ. Các lệnh thanh toán giữa các đơn vị KBNN tỉnh được truyền tin dưới dạng dữ liệu điện tử trên nền của đường truyền leased-line của Bộ Tài chính nên tốc độ truyền tin tương đối nhanh. Ngoài ra, hệ thống TTĐT còn giúp cho công tác hạch toán kế toán, đối chiếu, thống kế, báo cáo...được tự động hoá tối đa, giảm thiểu các thao tác thủ công nhưng vẫn đảm bảo an toàn, chính xác, giúp giảm rất nhiều công sức lao động và thời gian so với phương thức thanh toán cũ rất nhiều.

Thứ hai, đối với khách hàng, kết quả mang lại là các yêu cầu thanh toán của khách hàng được truyền từ Kho bạc này đến Kho bạc khác trên toàn quốc chỉ trong thời gian tính bằng đơn vị phút và sau đó việc thanh toán với các đơn vị ngân hàng có thể được diễn ra ngay trong ngày. Trong khi đó, các phương thức thanh toán cũ có thể mất thời gian trên dưới một tuần. Như vậy, với phương thức thanh toán mới này thời gian chuyển tiền cho các đơn vị sử dụng ngân sách giảm rất nhiều và mang lại lợi ích lớn cho các đơn vị sử dụng ngân sách và các đơn vị cung cấp hàng hoá, dịch vụ.

Thứ ba, chương trình này phù hợp tương thích với các hệ thống thanh toán khác. Nó đáp ứng được tính “mở”, tương thích tối đa trong điều kiện hiện tại với hệ thống ngân hàng. Đảm bảo khả năng tương thích cao ngay cả khi phương thức thanh toán giữa các hệ thống ngân hàng và KBNN thay đổi.
Đây là một chương trình ứng dụng mới, hiện đại nên hơn 2 tháng qua, chúng tôi đã tiến hành chạy thí điểm tại một số đơn vị KBNN nhằm phát hiện nỗi và những trục trặc phát sinh trong quá trình vận hành. Đến nay, chương trình ứng dụng đã vận hành tốt. Trong những ngày nghỉ lễ và nghỉ cuối tuần vừa qua, rất nhiều cán bộ, công chức KBNN từ Trung ương đến địa phương vẫn phải bám trụ tại cơ quan để cài đặt, vận hành thử trong hệ thống lần cuối cùng trước khi triển khai chính thức. Cũng cần phải nói thêm rằng, do phạm vi ứng dụng hiện tại chỉ là thanh toán liên quan đến các đơn vị trong nội bộ hệ thống KBNN nên trước mắt khả năng mất an toàn là hầu như không có.

PV: Chương trình TTĐT KBNN đã chính thức được triển khai, đây cũng là một bước ngoặt trong việc xây dựng, hoàn thiện dự án “Hệ thống thông tin quản lý kho bạc và ngân sách” (Tabmis) của Bộ Tài chính. Ông có thể giới thiệu đôi nét về dự án Tabmis ?

Ông Đặng Đức Mai: Mục đích của TABMIS là để hỗ trợ các chức năng tài chính cốt lõi như: Thiết lập hệ thống phân loại tài khoản và mục lục ngân sách; quản lý các quy trình về ngân sách – các khoản ghi ngân sách, các khoản phân bổ ngân sách, các kế hoạch chi tiêu, các khoản điều chỉnh và điều chuyển; quản lý ngân quỹ – các khoản cam kết nguồn vốn, các khoản thanh toán và các khoản thực thu ngân sách; tạo lập các báo cáo tài chính – xử lý dữ liệu và việc chuẩn bị báo cáo liên quan. Qua đó nhằm nâng cao khả năng theo dõi chi tiết các giao dịch; tăng cường năng lực thực hiện báo cáo và truy xuất dữ liệu; loại bỏ tình trạng vênh số liệu mà các hệ thống tiền thân hiện đang gặp phải. Tăng tốc độ thu thập dữ liệu thông qua một quá trình truyền thông đã được cải tiến và nhờ vào sự loại bỏ thực sự nhiều khâu trong chu trình xử lý thủ công hiện hành...
Với một hệ thống giải pháp đồng bộ hiện đại, độ tin cậy của dữ liệu được nâng cao, giảm thiểu nguy cơ bị gian lận, thất thoát tài sản, ngân quỹ của nhà nước. Đồng thời Tabmis còn có khả năng tăng cường năng lực kiểm toán và quản lý rủi ro; tăng cao tính an toàn, bảo mật và giảm thiểu các nguy cơ về vi rút lấy trộm dữ liệu và truy cập trái phép; tính sẵn sàng và khả năng mở rộng sẽ được đảm bảo hệ thống sổ sách cũng sẽ không bị ảnh hưởng khi số đối tượng sử dụng trong hệ thống tăng lên...
Đối tượng sử dụng của Tabmis là toàn bộ các đơn vị KBNN, các đơn vị quản lý NSNN từ Trung ương đến địa phương, các đơn vị hành chính sự nghiệp, các đơn vị quản lý, đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước. Để có được hệ thống hoàn chỉnh và đưa TABMIS vào sử dụng dự án này sẽ trải qua nhiều giai đoạn, từ khâu xây dựng, mua sắm thiết bị xây dựng hiệu chỉnh phần mềm kế toán đến chuyển giao công nghệ...

PV: Thưa ông đây là dự án lớn, phạm vi liên quan rất rộng, vậy khả năng về cơ sở vật chất hạ tầng của ngành tài chính liệu đã đáp ứng được nhu cầu của TABMIS ?

Ông Đặng Đức Mai: Trong thời gian qua, ngành tài chính đã xây dựng và phát triển một cơ sở hạ tầng CNTT – TT khá cơ bản. Nhất là chúng tôi hiện đã triển khai xây dựng và đưa vào vận hành hạ tầng truyền thông ngành tài chính giai đoạn I với mức độ kết nối hoàn chỉnh đến tất cả các tỉnh, thành phố trên phạm vi toàn quốc. Đến giai đoạn II, dự kiến đến hết năm 2007, hạ tầng truyền thông của ngành sẽ triển khai kết nối tới tận các quận, huyện trên cả nước. Đồng thời, ngành tài chính cũng đang xây dựng và sẽ hoàn thiện vào năm 2008 Trung tâm cứu hộ tài chính – một trung tâm nhằm phòng ngừa, đề phòng và đảm bảo an toàn dữ liệu cho ngành tài chính. Đặc biệt, hiện một số chương trình của phân hệ Thuế, Hải quan, Kho bạc đã và đang sử dụng vận hành trên hệ thống hạ tầng truyền thông quốc gia. Do đó, về cơ sở hạ tầng và thiết bị vật chất kỹ thuật của ngành tài chính cơ bản đã đáp ứng được cho việc triển khai vận hành hệ thống TABMIS, cũng như đáp ứng được những hệ thống tác nghiệp khác, triển khai đồng bộ và quy mô lớn của trong toàn ngành.

PV: Xin cảm ơn ông !

Thời báo Tài chính Việt Nam ngày 3/05/2006

15/05/2006