Website Cải cách hành chính

Để thực sự là Công bộc của dân, Trách nhiệm của "công bộc"?
Là người đã từng làm việc trong cơ quan nhà nước, tôi rất trăn trở khi đọc bài: "Để thực sự là công bộc của dân" trên Báo DĐDN số 24 ra ngày 24/3/2006. Với tư cách là một công dân - một chủ DN, xin phép có vài ý kiến trao đổi cùng quý báo và độc giả.

Ngày nay, để trở thành công chức nhà nước, các ứng cử viên được đào tào rất bài bản, được trang bị kiến thức đủ về mọi lĩnh vực, lại trải qua quy trình tuyển dụng khá phức tạp. Nhưng nhiều người lại "chết yểu" bởi lòng tham hoặc tồn tại bằng thái độ vô cảm, vô trách nhiệm với ngay vị trí công tác mà họ đảm nhiệm. Lỗi này một phần do những quy tắc đào tạo giáo điều, hời hợt. Để trở thành cán bộ nhà nước, người ta được học nhiều thứ nhưng không có ai dạy cho người công chức cái điều đơn giản: miếng cơm ta ăn, mang áo ta mặc, đồng tiền ta nuôi sống gia đình đều là mô hôi nước mắt của nhân dân, bằng tiền thuế của người dân. Triết lý sâu xa của người công bộc chính là lý lẽ đơn giản ấy. Tiếc thay, rất nhiều "công bộc" không hiểu được điều đó. Mới đây, một tờ báo đăng tải việc toà án TP HCM trang bị hệ thống camera để quản lý công việc, thái độ hành xử của các "quan toà" khi tiếp xúc với người dân đặc biệt đó còn được xem là sáng kiến ngăn chặn tiêu cực có hiệu quả? Tôi rất băn khoăn, chẳng lẽ ngay cả đến nhà quản lý cũng mất lòng tin ở cán bộ của mình đến như thế sao? Đạo đức công chức xuống cấp trầm trọng như thế sao? Xin thưa, sáng kiến này cho thấy chúng ta đang đi theo lối mòn "nghi" thế nào cho đúng chứ không phải "nghĩ" thế nào cho đúng. Trong gia đình nếu cha mẹ lúc nào cũng nghi ngờ con mình có tính xấu, gian dối, vô dụng sẽ đến lúc hậu quả họ lãnh đúng như điều họ nghi ngờ vì chính họ đã tước mất niềm tin, lòng tự trọng và ý chí vươn lên của con cái.

Hiện đang tồn tại "Nền hành chính công chức": Tôi phải khẳng định như vậy bởi tất cả các quy trình cải cách hành chính đang được áp dụng đều nhằm vào mục đích đơn giản, tiện lợi cho người dân. Tuy nhiên, ngay từ lúc đặt ra luật lệ ta đã không lấy người dân làm chủ thể của các quan hệ hành chính mà chỉ tính đến những tiện lợi cho người công chức khi thi hành phận sự.

Đơn cử như quy trình cấp chứng nhận quyền sử dụng đất, hoặc yêu cầu trớ trêu: có nhà mới được nhập khẩu, nhập khẩu mới được mua nhà ở TPHCM thời gian qua là những ví dụ điển hình của nền hành chính quan liêu. Thậm chí ngay cả các em bé vào lớp 1 cũng bị rắc rối vì những quy định về hộ khẩu hộ tịch. Như thế chẳng phải trái với luật giáo dục hay sao? Hành chính hay "hành là chính?" cũng còn bởi thái độ tắc trách của một bộ phận công chức khi hành sự. Rất nhiều lần tiếp xúc với cơ quan công quyền, tôi thấy một điều kỳ lạ: Trước một sự việc, một thủ tục hay yêu cầu của người dân, bản thân cán bộ trực tiếp thụ lý hồ sơ hiếm khi nghe dân trình bày rõ ràng cụ thể hoặc đối chiếu với những quy định hiện hành của pháp luật để trả lời, hướng dẫn người dân thực hiện mà chỉ giải thích qua quýt hoặc theo ý hiểu của họ là nguyên nhân của việc đi lại nhiều lần, phiền hà cho dân. Đặc biệt nguy hiểm là thái độ làm việc trốn tránh trách nhiệm của số đông công chức nhà nước. Câu hỏi "xin ý kiến lãnh đạo" đã trở thành lời nói thường trực của rất nhiều cán bộ nhà nước, kể cả cán bộ quản lý. Không dám làm, không dám chịu; trước việc phức tạp không căn cứ vào các quy định hiện hành của pháp luật để đưa ra kết luận cuối cùng mà chỉ biết "chờ xin ý kiến lãnh đạo" nhằm đẩy trách nhiệm cho cấp trên chính là thái độ của công chức hiện nay.

Báo Diễn đàn Doanh nghiệp ngày 05/04/2006

05/04/2006